OSMANLI ŞERBETİ

Yazar: Deniz Öztürk

Editör: Nur Banu İlerigelen

Zamanda yolculuk yapalım mı? Peki kaç yıl öncesine gidelim? Ben diyeyim 400, siz deyin 500 yıl. Tamam tamam, çok oldu. 200 yılda anlaşalım. Çok tatlı ve lezzetli bir yolculuğa çıkıyoruz. Osmanlı şerbetlerinin hikâyesini dinlemeye hazır mısınız? Haydi hayal edelim! 200 yıl öncesindeyiz. Üsküdar Mihrimah Sultan Camii’nde bayram namazı kılmışız. Hava çok sıcak. Caminin önündeki III. Ahmet Çeşmesi’ne koşuyoruz hemen. Su içmek istiyoruz, ama o da ne?  Çeşmeden su akmıyor. Barajlarda su bitti mi yoksa?  Yok yok, sular kesik değil. Çeşmeden buz gibi gül şerbeti akıyor. Anlaşılan, şehrin zenginlerinden biri ikram yapmak istemiş. O zamanlar böyle bir gelenek varmış, ne kadar güzel değil mi?

Osmanlı Dönemi’nde şerbetlerin önemli bir yeri vardı. O kadar önemliydi ki Şerbet Kanunnamesi bile hazırlanmıştı. Bu kanunnamede şerbetlerin tadı, fiyatı, kokusu, ikram edilecek kâseler bile detaylı olarak belirtilmişti. Kâse demişken… Bazı yerlerde şerbetler buzdan kâseler içinde ikram edilirdi. Sarayın helvahane bölümünde yapılır; bayramlarda, merasimlerde ve törenlerde ikram edilirdi. Sadece saraya has değildi tabi. Halk tarafından da çok sevilirdi. Konaklar, caddeler ve pikniklerin en sevilen içeceklerinden biriydi. Şerbetçiler, sırtlarına taktıkları güğümleriyle sokaklarda şerbet satardı. “Şerbetçiiiii! Mis kokulu şerbeeet! Küçük hanımlara, küçük beylere, hacı amcalara buz gibi şerbeeet…” seslerini duyuyorum sanki. O zamanki çocuklar, şimdi marketlerde satılan içecekleri hiç beğenmezdi bence. Çünkü ben içmiyorum. Neyse, konumuza dönelim. Peki, nasıl yapılırdı bu şifalı ve lezzetli içecek? Sisli, puslu, nemli havalar çiçek toplamak için uygun değildi. En güzel meyveler, tomurcuktan çıkmış taze çiçekler sabah saatlerinde toplanırdı. Çiçekleri ayrılır, yıkanır ve suyu süzülürdü. Sonra şekerle ovularak çiçeğin suyu çıkarılır ve şerbet mayası hazırlanırdı. Bu mayalar kuru ve serin taş odalarda muhafaza edilir, kışın ya da yazın içilmek istendiğinde üzerine su ve şeker eklenirdi. Hanımeli, gül, zencefil, erik, akasya, şeftali, limon, demirhindi gibi çok çeşitli şerbetler damak tadına göre tercih edilirdi. Sıcak bir yaz günü serinlemek isteseniz, siz hangi şerbeti içerdiniz?