Kitap Kulüplerine Küçük Bir Yol Haritası

Yazar: Faruk Yıldız

Editör: Hatice Boyraz

Hadi biraz hayal kuralım. Öğretmensiniz ve nihayet zamanı geldi deyip öğrencilerinizle bir kitap kulübü kurmaya karar verdiniz. Harika! Çocukların entelektüel gelişimlerini dert edinmeniz bile başlı başına takdire şayan. Hemen kolları sıvadınız. Lakin baştan bilmelisiniz. Bu yolculuk sırasında önünüze birtakım engeller çıkabilir.  Hazırlıklı olmakta fayda var. İşe yarayacağını düşündüğümüz tavsiyelerle ufak bir yol haritası hazırladık. Umarız işinize yarar.

İyi de Nasıl Başlamalı?

·         Çalışmaya istekli öğrencilerinizle başlayın. 

Öncelikli amacınız kalabalık değil nitelikli bir okuma grubu oluşturmak. İşler yoluna girdiğinde bu grup bir kar topu gibi büyüyecektir. Nicelik değil niteliğe öncelik verin.

·         Kulübünüze dahil olmak bir ayrıcalık sayılsın. 

Bu etkiyi yaratmak için başvuru formu, kulüp rozeti, özel ayraçlar gibi ayrıntılar tasarlamak işinize yarayabilir.

·         Kendinize sınıf ortamı dışında bir toplanma alanı belirleyin. 

Kantin, kütüphane ya da okul bahçesi… Hiç fark etmez. Önemli olan kulübün okuldaki rutin işleyiş dışında bir çalışma olduğunun fark edilmesi.

·         Toplantılarınızı makul aralıklarda tekrarlayın. 

Haftalık ya da iki haftalık aralıklar ideal. Uzun aralıklar verimi düşürecektir.

·         İki altın kurala dikkat!

İlk kural göz alıcı paketleme. Çalışmanızın içeriği ne denli iyi olursa olsun bunu çocuklara sunma biçiminiz önemli. Üzerinde ismi yazılmış süslü bir kitap paketinin yaratacağı etkiye şaşırabilirsiniz. Kulübünüz diğer itici gücü de çocukların kitaplar hakkında rahatça konuşabilmeleri. Özellikle günümüz çocukları konuşmak istiyor. Toplantılarda düzenli ve rahat bir ortam kurabilirseniz çocuklar sizi şaşırtacaktır.

Mükemmel Kitap Listesi Var mı?

Öyle bir liste yok. Olmayacak da. Çünkü “doğru” ya da “iyi” kitap kişiden kişiye değişir. Yani kendi okuma listenizi oluşturmanız gerekecek. Peki bu kitapları belirlerken nasıl bir yol izlemeli?

·         Çocuklar merak, heyecan ve eğlence içeren kitaplara bayılır.

Kitap okumayı sevmeyen değil sevebileceği kitapla henüz karşılaşmamış çocuklarla dolu ülkemiz.  Okumayı onlar için keyif hâline getirmedikçe ne yapsanız boş. Öğretici olma kaygısıyla bu unsurlardan vazgeçmeyin. Hiç merak etmeyin. Verimli toplantılarda beklediğinizin ötesinde kazanımlar edinecekler. Ayrıca zamanla farklı türlerde okumalara yönelecek zamanınız olacak.

·         Sosyal medyadaki tavsiye listeleri yardımcı olduğu kadar yönlendirmecidir de. Birçok liste ticari kaygılarla manipülasyon içerir. İyisi mi siz okuduğunuz, bildiğiniz, güvendiğiniz kitaplarla ve tavsiyelerle yola çıkın.

·         Çocukluk anılarınıza takılıp kalmayın. 😊

 Geçmişte sizin için anlamı olan birçok eser günümüz çocuklarına hitap etmiyor. Ayrıca zamanımızın pedagoji ve çocuk edebiyatı anlayışı birçok yönüyle değişti ve gelişti. Yeniliğe şans verin.

·         Sohbet etmenin gücüne inanın.

Çalışmalarınız cezbedici tarafı kitaplar üzerine konuşmak olacak. Çocuklar düşünce ve duygularının ciddiye alındığı hissederse kitaplara olan bakış açıları değişir. Hepimiz için böyle. Okuduklarımız üzerine konuştuğumuzda entelektüel bir deneyim yaşarız. Bu deneyim çocukta kitaba dair ömür boyu sürecek olumlu bakış açısı geliştirmelerini sağlar.

Veliler Bu Çalışmanın Neresinde?

Merkezine yakın bir yerde. 😊 Velilerin sorumluluk alması kulüp çalışmanız sağlıklı ve verimli ilerlemesi için çok önemli. Daha yola çıkmadan velilerinizle küçük bir bilgilendirme toplantısı yapın. Onların beklentilerini de göz önünde bulundurarak taleplerinizi açıkça dile getirin. Birçok kitap kulübü çalışması velilerin olumsuz tutumları sebebiyle sekteye uğruyor. Siz önleminizi en başında alın.

Velilerden Ne İstiyoruz?

·         Hassasiyet yarışını bir kenara bırakın.

Velilerimiz şunu bilmeli: Hemen her kitap için “Bu, çocukların yaşına uygun değil!” ifadesiyle başlayacak cümleler kurulabilir. Yapıcı eleştiriler çok işe yarayacaktır ama çalışmanın özüne zarar verecek tutumların kimseye faydası yok.

·         Eleştirileri tahlil toplantılarının malzemesi yapın.

Okuduğunuz kitapları tahlil ederken varsa kitabın aksayan yönleri de rahatça dile getirilsin. Bu hem çocuklarımızın bakış açılarını geliştirmeye hem de velilerimizin hassasiyetlerine uygun hareket etmenizi sağlar. Örneğin içerisinde alkollü içecek sahnesine yer verilmiş bir kitap okuduk. Kitabın diğer kazanımlarını bir kenara bırakıp eseri yalnız bu bölüm üzerinden değerlendirmemiz yanlış olacaktır. Siz bu sahneden yola çıkarak alkolün birtakım zararları olduğundan söz etme şansı yakalarsınız. Velilerimiz bu atmosferin farkında olmalı. Böylece rüzgâr tersine dönecektir.

·         Çocukları birazcık rahat bırakın.

Kulüp çalışmaları okuldaki en özgür alanlardan biri. Çocukların istekle bu çalışmalara dahil olması kendilerini rahat hissetmelerini bağlı. Kitabı yarıda bırakma, okumayı yetiştirememe ya da toplantılarda söz hakkı almama... Bunlar makul ölçüde kabul edilebilir özgürlükler. Kimi çocuklar yalnızca dinleyerek bile okudukları kitapları en iyi şekilde değerlendirebilir.

·         Evleri kitap kulübünüzün küçük şubelerine dönüştürün.

Velilerimizin çocuklara sunacağı en büyük katkı galiba bu. “Okumayı sevmiyor.” diye yakınan velilere verilecek en etkili tavsiye onlardan birlikte okumalar yapmalarını istemek. Ailelerin geçireceği en kaliteli zamanın böyle bir çalışma olacağını garanti edebilirsiniz.

Beş yılı aşkın bir süredir çocuklardan oluşan harika bir kitap kulübü yönetiyorum. Bu süreçte Türkiye’nin dört bir yanından yüzlerce çocuğumuzla 250’den fazla kitabı çevrimiçi toplantılarda tahlil ettik. Yüzlerce veliyle bire bir iletişimde bulunduk. Halen devam eden kulüp çalışmamız sırasında kayda değer hiçbir sorunla karşılaşmadık. Dahası gelen katılım taleplerine yetişemez durumdayız. İşlerin böyle keyifli ilerlemesinin sırrı aslında yukarıda belirtmeye çalıştığım ufak dokunuşlarda saklı.

Yazar etkinlikleri kapsamında sayısız okulu ziyaret ediyorum. Şunu çok rahat söyleyebilirim ki eğitim ortamlarında çocuklara en büyük katkıyı bu ve benzeri kulüpler sağlıyor. Daha okula adım attığınız an, orada bir okuma çalışması yapılıp yapılmadığını anlıyorsunuz. Kitap kulüpleri çocuklarımıza beklentilerimizin ötesinde katkılar sunuyor. Bu çalışmalara gönül vermiş bir öğretmenlere rastlarsanız aman desteğinizi eksik etmeyin. Çünkü her biri bunu sonuna kadar hak ediyor.

Ve sevgili veliler...

Çocuklarımızı bu güzellikten mahrum etmemek için elinizden geleni yapın. Çünkü hiçbir çalışma bu kulüplerin yerini tutmuyor.