BABAM VE MONARK KELEBEKLERİ

Yazar: Serap Doygun

Editör: Hatice Meryem Ceyhun

Şef Editör: Behice Kavak

On yaşıma girdiğim o bayram köye gidiyorken, tam elli sekiz kez mola vermek zorunda kaldık. Aslında babam yola çıkmadan önce kesinlikle durmayacağını, yollarda oyalanmadan köye varmak istediğini, ne ihtiyacımız varsa çıkmadan halletmemizi söylemiş ve önümüze büyükçe bir çanta koymuştu. Kardeşimle; kitap, oyuncak, boya kalemi, oyun hamuru, elimize ne geçerse çantaya teptik. Babam, “Bismillah!” diyerek arabayı çalıştırdı. Annem emniyet kemerini takıp çantasından örgüsünü çıkardı. Arabamız hareket ettikten on dakika sonra, kardeşimin tuvaleti geldiği için durduk. Tekrar hareket ettikten on beş dakika sonra, midesi bulandığı için durduk. Bir daha hareket ettikten on dakika sonra, arabanın içine arı girdiği için durduk. Yine hareket ettikten on beş dakika sonra, kardeşimin sırtı kaşındığı için durduk. Tekrar, tekrar, tekrar… Durduk da durduk. Annem, “Yol hâli, olur böyle şeyler.’’ diyordu ama ben babamın öyle düşündüğünü sanmıyordum. Annem kardeşimi on yedinci kez tuvalete götürdüğünde babam, dinlenme tesisindeki eski püskü bir sandalyeye çöktü. Kafasını kaldırıp masmavi gökyüzündeki pofuduk bulutlara baktı, “Eğer bir hayvan olacak olsaydım kral kelebeği olurdum.” dedi. Babamı bir an için kelebek olarak hayal ettim. Kik kik kikirdemekten kendimi alamadım. Ama babam gayet ciddiydi. “Niye ki?” diye sordum merakla. Derin bir iç çekti, “Günde on saat hiç durmadan uçabilirdim.” dedi.

İşte bugün televizyondaki “Zorlu Göç” isimli belgeseli izlerken, bu hatıram aklıma geldi. Her yıl üşüyen kanatlarını sere serpe açıp güneşlenmek için 4000 kilometre yol kateden bu kelebekler, babamın hep hayalini kurduğu hayatı yaşıyorlardı. Babam kelebek olamadı belki ama ben onun sayesinde kral kelebeği hakkında ne bulduysam okudum. Örneğin; on binlerce kral kelebeğinin sıcaklıklarını korumak için, bir ağaçta koyun koyuna durduklarını bir bilim dergisinden öğrendim. Yaklaşık 0,2 ile 0,7 gram ağırlığında değişen minik cüsselerinin, el ele durdukları o ağaç dalında, bir Afrika filini kıskandıracak boyuta geldiğini, aynı dergi yazısının arka sayfasında okudum. Oluşturdukları ağırlık sebebiyle dalları kırılan köknarların, tek başınayken minik, birlikteyken dev misafirlerine darılmadıklarına eminim. Her yıl ağustos ayı sonunda, bu muhteşem göç başlar ve ben, bir gün onları canlı canlı gözlemlemenin hayalini kurarım.

Kral kelebeği, diğer adıyla monark kelebeği, sadece gündüzleri seyahat eder. Geceleri ise, sizin ve benim gibi dinlenmeye ihtiyaç duyarlar. Bizim için pamuk yastıklar, yumuşacık yorganlar ne ise, onlar için çam ve köknar ağaçları odur. Gündüzleri ise, kanatlarına güneş banyosu yaptırmayı asla ihmal etmezler. Bu harikulade kelebekler, yaptıkları 4800 kilometrelik uçuşla, hayvanlar âlemindeki en uzun mesafeli göçü gerçekleştirirler. Günde ortalama on saat uçarak muhteşem ve akıl almaz göç hikâyelerini, yaklaşık 60 günde tamamlarlar. Kuzey Amerika’nın dondurucu soğuğundan kaçıp, Meksika’nın ılıman iklimine kendini atan kral kelebekleri, dağ ormanlarında yer alan ağaçlara topluca yerleşir ve kış uykusuna yatarlar. Bu uyku yaklaşık dört ay sürer. Kış uykusu boyunca hiçbir şey yemezler. Bu bilgiyi ilk öğrendiğim zaman, insan olarak yaratılmış olmama şükretmiştim. Sizi bilemem ama ben dört ay boyunca, hiçbir şey yemeden duramam. Kış uykusunun ardından her tarafı tutulan kral kelebekleri, ilkbaharın o tatlı güneşine göz kırparak uyanır ve uzun uzun gerinirler. Bu kadar uykudan sonra hareket etmeye ihtiyaç duyuyor olmalılar ki, Kanada’ya geri dönerler.

Babamın aksine ben, yolculuk esnasında sık sık durmayı severim. Hedefine kitlenen bir ok gibi gideceğim yere bir an önce varmak, pek benlik değil. Ben daha çok, bir salyangoz gibi ağır ağır ilerler, durup etrafımı incelemekten büyük zevk alırım. Mutlaka gökyüzüne uzun uzun bakarım. Her ne kadar, çoğunlukla Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya’da görülseler de ailenin uçmaya doyamamış ve ülkemizi ziyaret etmeye karar vermiş bir kral kelebeği ferdi ile tanışmak için umutla beklerim.